„Wracam do domu” – jak reagować na dezorientację u seniora?

Najważniejsze jest zachowanie spokoju i próba nawiązania kontaktu. Nie zawsze uda się przekonać podopiecznego do pozostania w miejscu. I nie trzeba tego robić za pomocą tłumaczenia i argumentów.

Zachowaj spokój

Mów łagodnie, spokojnym głosem i krótkimi zdaniami. Nie zasypuj bliskiego pytaniami. Nie oczekuj, że od razu zrozumie wyjaśnienia.

Osoba z demencją może potrzebować więcej czasu, żeby przetworzyć informacje i odpowiedzieć. Jeśli zaczniesz się denerwować i podniesiesz głos, niepokój podopiecznego może się nasilić.

Zauważ emocje, zamiast od razu poprawiać fakty

Zamiast odpowiadać: „Przecież jesteś w domu!”, spróbuj odnieść się do tego, co bliski może czuć.

Możesz powiedzieć:

• „Widzę, że chcesz już iść”.
• „Czy coś Cię tutaj niepokoi?”.
• „Tęsknisz za swoim domem?”.
• „Opowiesz mi, za czym najbardziej tęsknisz?”.
• „Chodź, usiądziemy na chwilę razem”.

Nie musisz dokładnie odgadywać, co się dzieje w jego głowie. Pokaż, że go słuchasz i traktujesz poważnie.

Nie wdawaj się w długi spór

Wielokrotne tłumaczenie, że osoba jest we własnym mieszkaniu, może nie przynieść efektu. Unikaj zdań takich jak: „Przecież jesteś u siebie!” lub „To nie ma żadnego sensu”.

Takie odpowiedzi mogą wywołać frustrację, poczucie niezrozumienia lub dodatkowy lęk.

Czasami lepiej spokojnie zmienić temat lub zaproponować inną aktywność.

Zaproponuj coś, co daje poczucie bezpieczeństwa

Dobrą strategią jest przekierowanie uwagi bliskiego na coś znanego i przyjemnego.

Możesz zaproponować:

• wspólne wypicie herbaty,
• posłuchanie ulubionej muzyki,
• przygotowanie prostego posiłku,
• zajęcie się roślinami,
• obejrzenie rodzinnego albumu
• krótki spacer w bezpiecznym miejscu.

Przykładowo, gdy bliski chce wracać do domu, możesz powiedzieć: „Chodź, napijemy się najpierw herbaty, a potem porozmawiamy”. Nie jest to sposób na rozwiązanie każdej sytuacji, ale czasami pozwala zmniejszyć napięcie.

Sprawdź, czy bliski nie potrzebuje czegoś konkretnego

Zastanów się, czy podopieczny nie jest głodny, spragniony, zmęczony lub czy coś go nie boli. Zwróć uwagę na porę dnia, hałas, liczbę osób w pomieszczeniu i wydarzenia poprzedzające sytuację.

Jeśli próba wyjścia powtarza się regularnie, zapisz, kiedy występują i co pomaga je złagodzić. Dzięki temu łatwiej będzie rozpoznać pewne schematy.

Czego lepiej unikać?

• Nie ma jednego niezawodnego sposobu na rozwiązanie sytuacji.
• Są jednak zachowania, które szkodzą, zamiast pomagać.
• Nie zawstydzaj. Nie wyśmiewaj i nie komentuj zachowania lekceważąco, szczególnie w obecności innych osób.
• Nie krzycz i nie poganiaj. Podniesiony głos może zostać odebrany jako zagrożenie.
• Nie tłumacz za wszelką cenę. Wielokrotne przypominanie tych samych faktów może prowadzić do frustracji, zwłaszcza gdy osoba nie jest w stanie ich zapamiętać.
• Nie ignoruj emocji. Nawet jeśli powód niepokoju wydaje się opiekunowi nielogiczny, dla podopiecznego może być bardzo realny.
• Nie przypisuj do demencji. Nowe lub nagłe zmiany mogą mieć również przyczyny zdrowotne.

A jeśli podopieczny naprawdę chce wyjść?

Chęć „powrotu do domu” może przerodzić się w próbę samodzielnego opuszczenia mieszkania. To niesie ze sobą ryzyko zgubienia się, dezorientacji a nawet zaginięcia.

Nie oznacza to, że należy automatycznie zabraniać spacerów i ograniczać swobodę. Ważne jest znalezienie równowagi między bezpieczeństwem a możliwością zachowania samodzielności.

Warto:

• obserwować, kiedy najczęściej pojawia się potrzeba wyjścia;
• zadbać o regularny rytm dnia i aktywności;
• proponować spacery w towarzystwie opiekuna;
• wybierać znane i bezpieczne trasy;
• ograniczać nadmiar bodźców, jeśli wywołują niepokój;
• zadbać o aktualne zdjęcie podopiecznego i dane kontaktowe opiekuna;
• poinformować bliskich i sąsiadów o ryzyku zagubienia się, jeśli jest ono realne;
• ustalić z rodziną, jak postępować w razie zaginięcia.

Niektórym rodzinom mogą pomóc urządzenia lokalizacyjne, np. lokalizatory GPS.

Jeśli podopieczny oddali się i nie można go odnaleźć, nie czekaj. Zgłoś zaginięcie Policji, przekazując aktualne zdjęcie, opis ubioru, informacje o stanie zdrowia i miejscach, do których osoba może próbować dotrzeć.