Gdy opiekujemy się osobą niesamodzielną, łatwo nam popaść w przeświadczenie, że to od nas wszystko zależy. To my pamiętamy o lekach, organizujemy wizyty lekarskie, pomagamy w codziennych czynnościach i reagujemy w nagłych sytuacjach. W natłoku obowiązków rzadko zastanawiamy się jednak nad jednym pytaniem: co stanie się z podopiecznym, jeśli to my nagle nie będziemy mogli sprawować opieki?
Choroba, wypadek, nagła hospitalizacja czy nawet kilkudniowa infekcja mogą sprawić, że codzienna opieka stanie się niemożliwa. W takiej sytuacji brak przygotowanego planu oznacza dodatkowy stres – zarówno dla opiekuna, jak i osoby wymagającej wsparcia.
Przygotowanie planu opieki awaryjnej to nie tylko wygoda, ale też odpowiedzialne działanie, które pozwala zachować spokój w sytuacji kryzysowej i zapewnić ciągłość opieki.
Plan opieki awaryjnej
Plan opieki awaryjnej to zestaw najważniejszych informacji, które pozwolą innej osobie szybko przejąć opiekę nad podopiecznym, jeśli opiekun z różnych powodów nie będzie mógł wykonywać swoich obowiązków.
Nie jest to skomplikowany dokument ani formalny obowiązek. Można go przygotować samodzielnie – w formie teczki, segregatora lub kilku uporządkowanych stron.
Jego zadaniem jest odpowiedzieć na najważniejsze pytania:
- kim jest podopieczny,
- jakie ma potrzeby zdrowotne,
- jakie leki przyjmuje,
- jak wygląda jego codzienna opieka,
- do kogo należy zadzwonić w razie problemów.
Im prostszy i bardziej przejrzysty plan, tym większa szansa, że będzie naprawdę pomocny.
Nie tylko ciężka choroba – kiedy plan może się przydać?
Wiele osób odkłada przygotowanie takiego planu, ponieważ zakłada, że będzie potrzebny jedynie w przypadku poważnego wypadku. Tymczasem powodów, dla których opiekun może czasowo nie być w stanie pomagać, jest znacznie więcej.
Może to być nagła hospitalizacja, infekcja wymagająca izolacji, zabieg medyczny, wyjazd związany z sytuacją rodzinną czy zwykłe przemęczenie, które uniemożliwia bezpieczne wykonywanie obowiązków.
Właśnie z myślą o takich sytuacjach rozwijane są programy opieki wytchnieniowej. Ich celem jest czasowe odciążenie opiekunów i zapewnienie ciągłości wsparcia osobie z niepełnosprawnością lub osobie wymagającej stałej opieki. Programy te podkreślają, że opiekun również ma prawo do odpoczynku, leczenia czy rozwiązania własnych problemów zdrowotnych.
Wspornik jest takim programem. Jeśli potrzebujesz pomocy i chcesz zgłosić się do projektu, skontaktuj się z nami: +48 882 100 615 lub +48 882 022 536 lub +48 882 025 113.
Jakie informacje powinny znaleźć się w planie?
Nie trzeba tworzyć obszernego opracowania. Najważniejsze jest to, aby osoba przejmująca opiekę mogła szybko odnaleźć potrzebne informacje.
W pierwszej części warto umieścić podstawowe dane podopiecznego: imię i nazwisko, numer PESEL, dane kontaktowe do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz informacje o chorobach przewlekłych, uczuleniach i innych istotnych problemach zdrowotnych.
Kolejnym elementem powinna być aktualna lista przyjmowanych leków. Dobrze, aby zawierała nazwę preparatu, dawkowanie, godziny przyjmowania oraz informację, od kiedy lek jest stosowany. To jeden z najważniejszych dokumentów w całym planie.
Nie mniej istotny jest opis codziennej opieki. Warto zapisać, o której godzinie podopieczny zwykle wstaje, kiedy spożywa posiłki, jakie ma zwyczaje, co pomaga mu zachować spokój, a co wywołuje niepokój lub dezorientację.
Takie informacje często okazują się cenniejsze niż sama dokumentacja medyczna.
Kto może przejąć opiekę?
Wiele osób automatycznie myśli o najbliższej rodzinie. Nie zawsze jednak jest to możliwe.
Dlatego warto wcześniej zastanowić się, kto realnie mógłby pomóc. Może to być współmałżonek, dorosłe dziecko, rodzeństwo, zaufany sąsiad lub znajomy. W niektórych sytuacjach wsparcia mogą udzielić również pracownicy usług opiekuńczych organizowanych przez gminę lub osoby świadczące opiekę w ramach programów opieki wytchnieniowej.
Najważniejsze jest jednak wcześniejsze uzgodnienie tego z potencjalnym zastępcą. Nawet najlepiej przygotowany plan nie pomoże, jeśli osoba, która miałaby przejąć obowiązki, dowie się o tym dopiero w sytuacji kryzysowej.
Dokumenty, które warto mieć przygotowane
Dobrą praktyką jest stworzenie jednej teczki lub segregatora, w którym znajdują się wszystkie najważniejsze dokumenty.
Powinny znaleźć się w nim przede wszystkim:
- aktualna lista leków,
- ostatnie wypisy ze szpitala,
- wyniki ważniejszych badań,
- zalecenia lekarzy,
- informacje o uczuleniach,
- numery telefonów do placówek medycznych.
Warto również zadbać o to, aby osoba, która może przejąć opiekę, wiedziała, gdzie znajdują się dokumenty tożsamości oraz inne ważne dokumenty podopiecznego.
Jeżeli osoba wymagająca opieki jest w stanie samodzielnie podejmować decyzje, warto zadbać o to, aby w placówkach medycznych upoważniła zaufaną osobę do uzyskiwania informacji o swoim stanie zdrowia oraz dostępu do dokumentacji medycznej. Dzięki temu w sytuacji nagłej opiekun będzie mógł łatwiej uzyskać potrzebne informacje i dokumenty. W razie zmiany opiekuna warto upewnić się, czy zakres udzielonych upoważnień nadal odpowiada aktualnej sytuacji.
Jeżeli Twój bliski regularnie korzysta z leczenia w kilku poradniach lub szpitalach, zapytaj podczas najbliższej wizyty czy upoważnienie do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji zostało odnotowane oraz czy jego zakres jest aktualny. Taka rozmowa zajmuje kilka minut, a może znacząco ułatwić działanie w sytuacji nagłej.
Przygotuj listę najważniejszych kontaktów
W sytuacji stresowej nawet znalezienie numeru telefonu może być problemem. Dlatego warto przygotować jedną kartę z najważniejszymi kontaktami.
Powinny znaleźć się na niej numery do:
- członków rodziny,
- lekarza podstawowej opieki zdrowotnej,
- pielęgniarki środowiskowej, jeśli obejmuje opieką podopiecznego,
- apteki, z której najczęściej korzystacie,
- ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych, jeśli rodzina korzysta z ich wsparcia.
Taką listę dobrze jest przechowywać razem z dokumentacją medyczną.
Technologia może ułatwić organizację
Coraz więcej informacji o leczeniu można znaleźć w wersji elektronicznej. Pomocnym narzędziem jest Internetowe Konto Pacjenta (IKP), dzięki któremu można sprawdzić m.in. e-recepty, historię ich realizacji czy e-skierowania.
IKP nie zastąpi jednak domowej dokumentacji. Nie zawiera wszystkich zaleceń lekarzy ani informacji o codziennych potrzebach podopiecznego. Warto traktować je jako uzupełnienie własnego systemu organizacji.
Przydatne mogą być również proste rozwiązania, takie jak kalendarz w telefonie z terminami wizyt, notatki dotyczące obserwowanych objawów czy zdjęcia ważnych dokumentów zapisane w odpowiednio zabezpieczonym folderze.
Rozmowa z bliskimi
Plan awaryjny nie powinien być zaskoczeniem dla rodziny. Warto wcześniej porozmawiać z bliskimi o tym, jak wygląda codzienna opieka i jakie obowiązki trzeba będzie przejąć.
Takie rozmowy nie należą do łatwych. Często budzą obawy lub są odkładane na później. Tymczasem wcześniejsze ustalenia pozwalają uniknąć nieporozumień i podejmowania decyzji pod presją czasu.
Jeżeli stan zdrowia podopiecznego na to pozwala, warto również poinformować go o tym, kto mógłby przejąć opiekę w razie potrzeby. Oswojenie z taką możliwością może zmniejszyć lęk i ułatwić zaakceptowanie zmian.
Plan trzeba aktualizować
Przygotowanie planu to dopiero pierwszy krok. Równie ważne jest jego regularne aktualizowanie.
Warto wrócić do niego po każdej zmianie leczenia, hospitalizacji, zmianie leków czy zmianie osób zaangażowanych w opiekę. Dobrym rozwiązaniem jest sprawdzanie kompletności dokumentów co kilka miesięcy.
Nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkich sytuacji życiowych. Możemy jednak przygotować się na to, że kiedyś ktoś będzie musiał przejąć nasze obowiązki – choćby na kilka dni.
Plan opieki awaryjnej nie jest wyrazem braku wiary we własne siły. Jest wyrazem troski o bezpieczeństwo osoby, którą się opiekujemy, oraz o spokój własny i swoich bliskich.
Poświęcenie kilku godzin na uporządkowanie informacji może okazać się jedną z najbardziej praktycznych rzeczy, jakie zrobimy jako opiekunowie.
Bibliografia
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego (aktualna edycja).
- Rzecznik Praw Pacjenta, Dokumentacja medyczna i prawa pacjenta.
- Ministerstwo Zdrowia, Internetowe Konto Pacjenta (IKP).